آیا علی شریعتی در حق محمدرضا پهلوی، جفا کرد؟
۱۰۰۵۶۷۲
۲۶ خرداد ۱۳۹۹ - ۱۰:۲۹
۸۰۰۹
او یکی از سوتفاهم‌برانگیزترین شخصیت‌های سیاسی تاریخ معاصر است، محرک احساسات جوانان در دهه ۵۰؟ یا یک اندیشمند محبوب؟ درباره او و نقشش در انقلاب ۵۷ هنوز هم بحث و جدل است. آیا او محبت پهلوی‌ها را قدر ندانسته؟

برترین‌ها: چهل و سه سال از درگذشت علی شریعتی می‌گذرد. او یکی از سوتفاهم‌برانگیزترین شخصیت‌های سیاسی تاریخ معاصر است، محرک احساسات جوانان در دهه ۵۰؟ یا یک اندیشمند محبوب؟ درباره او و نقشش در انقلاب ۵۷ هنوز هم بحث و جدل است. آیا او محبت پهلوی‌ها را قدر ندانسته؟

در جستار پیش رو، نویسنده که خود دکترای تاریخ انقلاب اسلامی دارد، کوشیده برخی از این قرائت‌ها و واکنش‌های متقابل و بعضا متعارض را معرفی و به نحو اختصار مورد نقد و ارزیابی قرار دهد.

در تاریخ هر کشور و هر جامعه‌ای شخصیت‌های زیادی هستند که در قامت یک معما و مساله بروز پیدا می‌کنند. شخصیت‌های تاریخی که اساسا بحث و مشاجره بر سر آن‌ها تمامی ندارد و گاهی اوقات افراد می‌پذیرند که آن‌ها همچنان مساله بمانند و در همان گوشه از تاریخ باقی بمانند. شاید این مساله هیچ‌گاه حل نمی‌شود، اما تاثیرات تاریخی آن‌ها باقی خواهد ماند و به همین جهت هر زمان و هر نسلی حق دارد با نگاه جدیدی به این شخصیت‌ها و مسائل پرداخته و در دادگاه دیگری به قضاوت درباره آن شخصیت‌ها بپردازد. بدون شک در تاریخ کشور ما یکی از مهم‌ترین این شخصیت‌ها دکتر علی شریعتی است.

شریعتی در چهارراه

شریعتی یک مساله لاینحل

برای من و نسل من شریعتی شخصیتی مهم و تاثیرگذار بود که همچنان یک مساله لاینحل و مبهم باقی مانده است که برای بسیاری تبدیل به یک مساله دشوار و برای بسیاری دیگر نیز تبدیل به یک فراموشی و قضاوت‌های کلیشه‌ای شده است.

دهه ۴۰ و ۵۰ شمسی ایران آوردگاه تحولات مهمی در تاریخ ایران بودند که مهم‌ترین آن انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ بود. درواقع شریعتی را با هر قضاوتی باید بر بستر تاریخی این دوران مطالعه کرد و هر قضاوتی غیر از توجه به این فضای تاریخی مغالطه و قضاوت‌های کلی است که عملا هیچ نشانی از واقعیت ندارد. مهم‌ترین ویژگی فضای تاریخی شریعتی استبداد سیاسی بود که اجازه بیان هیچ‌گونه اعتراضی وجود نداشت و با ظهور کوچک‌ترین انتقادی در فضای عمومی با سرکوب مواجه می‌شد. پس برای مواجهه با این سرکوب بیان و زبان همیشگی کارساز نبود و به زبان جدیدی نیاز بود.

چهارراه گفتمانی

در این دو دهه می‌توان یک چهارراه گفتمانی ترسیم کرد که این چهارراه در لحظات مهم تاریخی با هم تداخل‌ها و برخورد‌هایی داشتند. این چهارراه را می‌توان این‌گونه ترسیم کرد: حاکمیت و رژیم شاه، چپگرایان، ملی‌گرایان، روحانیت و جریان مذهبی‌ها. این چهار گفتمان با تداخل‌ها و تشابهاتی چهار گفتمان مسلط در آن دوران بودند که افراد و جریان‌ها فراخور ویژگی‌های خود در یکی از این جریان‌ها قرار می‌گرفتند. شریعتی دقیقا در میانه این چهارراه قرار داشت و به‌طور مشخص و عینی با هیچ‌کدام از این گفتمان‌ها همراه نشد و او راه خود را در پیش گرفت و دست به خلق جهان جدیدی زد که آثار زیادی بر جامعه ایران گذاشت.

از زمان درگذشت علی شریعتی ۴۳ سال می‌گذرد و تا کنون جریان‌ها و دسته‌های مختلف فکری سیاسی قضاوت‌های مختلفی درباره او داشته‌اند. کمتر شخصیتی مانند شریعتی را می‌توان سراغ داشت که تا این حد مورد قضاوت و ارزیابی قرار گرفته باشد. در میان ویژگی‌های مشترک مواضع افراد و گروه‌های مختلف یک ویژگی است که شاکله این بحث را شکل می‌دهد. اساسا اکثر گروه‌ها و جریان‌های بعد از انقلاب همگی شریعتی را خارج از بستر تاریخی آن مورد بررسی قرار داده‌اند ویکی از مهم‌ترین ثمره‌های این موضوع شکل‌گیری قضاوت‌های کلی و شخصی درباره شریعتی است و همچنین نسبت یک جریان مهم که از قضا خانواده خود دکتر شریعتی نیز با این جریان همراه شده‌اند و آن‌هم نسبت سیاست‌زدایی با شخصیت دکتر شریعتی است که در ادامه تا حد امکان توضیح داده می‌شود.

حاکمیت و روحانیت

فردای انقلاب ۵۷ و شکل‌گیری حکومت جمهوری اسلامی، حاکمیت به‌گونه‌ای باید مواضع خود را درباره شریعتی اعلام می‌کرد، چراکه بسیاری شریعتی را معلم انقلاب می‌دانستند. کسی که نوار‌ها و کتاب‌های سخنرانی‌اش به وفور در میان شخصیت‌های انقلابی دست به دست می‌شد و همچنین عکس‌های او در میان تظاهرات‌کنندگان کاملا نمایان بود، به همین جهت حاکمیت جمهوری اسلامی نمی‌توانست نسبت به این امر بی‌تفاوت باشد.

واقعیت امر این است که برخورد حاکمیت با شخصیت و افکار شریعتی به نوعی یک برخورد دوگانه بوده و هست. امروزه که یکی از مهم‌ترین خیابان‌های پایتخت با عنوان دکتر شریعتی نامگذاری شده است خود گویای پذیرش این شخصیت در میان بدنه حاکمیت است. اما به هر حال نمی‌توان از اختلاف‌نظر روحانیت با شریعتی از همان آغاز روز‌های انقلاب و حتی تا امروز گذشت.

ماجرای مخالفت روحانیت با دکتر علی شریعتی به روزگار پیش از انقلاب باز می‌گردد؛ زمانی که شریعتی در حسینیه ارشاد سخنرانی و تفسیر و قرائت جدیدی را از مذهب و تشیع ارایه می‌کرد که برای برخی روحانیون حوزه علمیه این قرائت خوشایند نبود. تکیه بیش از اندازه بر انزوا و بی‌تحرکی روحانیت در طول تاریخ موضوعی بود که به بحث‌های دنباله‌داری دامن زد که از قضا با ظهور امام خمینی بسیاری از این مناقشات به نفع شریعتی تمام شد. اما در مجموع این مباحث و مشاجرات به بعد از انقلاب نیز کشیده شد و مخالفت با شریعتی و افکار او در میان روحانیت کم نبود.

در این میان قضاوت‌های شهید مطهری هم کم بی‌تاثیر نبود. او در جایی عنوان کرده است: «کوچک‌ترین گناه این مرد بدنام کردن روحانیت است. او همکاری روحانیت با دستگاه‌های ظلم و جور علیه توده مردم را به صورت یک اصل کلی اجتماعی درآورد. [و]مدعی شد که ملک و مالک و ملا و به تعبیر دیگر تیغ و طلا و تسبیح همیشه در کنار هم بوده و یک مقصد داشته اند.» ... «و خدا می‌داند که اگر خداوند نبود از باب «و یمکرون و یمکر‌الله و‌الله خیر الماکرین» در کمین او نبود او در ماموریت خارجش چه بر سر روحانیت و اسلام می‌آورد.»، اما به هر حال شریعتی بعد از انقلاب نه تنها حذف نشد بلکه تمامی کتاب‌ها و سخنرانی‌های او درنهایت بدون محدودیت منتشر شد. درواقع شریعتی به عنوان یک روشنفکری دینی که خدمات زیادی به شکل‌گیری ادبیات انقلاب اسلامی کرده بود، پذیرفته شد.

نوشریعتی‌ها

نوشریعتی‌ها جریانی تقریبا نوپا هستند که بعد از انقلاب شکل گرفتند. افرادی که این جریان را شکل می‌دهند به هیچ عنوان افرادی یک‌دست و همفکر نیستند، بلکه افکار و شخصیت‌های مختلفی از‌جمله هاشم آقاجری، امین قانعی‌راد، بیژن عبدالکریمی، عباس منوچهری، حسین مصباحیان و شمار زیادی از شاگردان آن‌ها را شامل می‌شود.

آن‌گونه که محسن آزموده روزنامه‌نگار در یادداشتی درباره این جریان عنوان می‌کند: اطلاق عنوان جریان یا حلقه یا گروه به این اسامی و قرار دادن آن‌ها ذیل عنوان کلی «نوشریعتی»، بدون روشن شدن دقیق این عنوان، اولا به آن معنا نیست این چهره‌ها آگاهانه و کاملا ارادی به تاسیس یک جریان یا حلقه یا گروه پرداخته‌اند و ثانیا میان رویکرد و نگاه این افراد به شریعتی و نحوه قرائت‌شان از او تفاوت‌های اساسی مطرح است و ثالثا هیچ بعید نیست هر یک از این پژوهشگران از اینکه نوشریعتی خوانده شوند، یا طرح فکری‌شان چنین نامیده شود، راضی نباشند.

اما در مجموع و با یک نگاه ساده‌ساز و نادقیق و از منظر کسی که جریان‌های فکری معاصر ایران را بررسی می‌کند، می‌توان این افراد را (با وجود میل شخصی خودشان شاید) نوشریعتی خواند. ظهور و بروز این جریان نیز معمولا در همایش‎ها، نشست‌ها، گفتار‌ها و نوشتار‌های مطبوعاتی و بعضا کتاب‌‎هایی است که در سال‎های اخیر، در جهت بازخوانی میراث فکری علی شریعتی عرضه شده است.

شریعتی در چهارراه

با وجود تفاوت‌ها و اختلاف دیدگاه‌هایی که ممکن است میان پژوهشگران مذکور در قرائت دکتر شریعتی وجود داشته باشد، می‌توان به‌طور نسبی اشتراکاتی را برشمرد که اطلاق عنوان نوشریعتی به ایشان را به نحو ایجابی ممکن می‌سازد. مهم‌ترین وجه مشترک همه این اندیشمندان نگاه همدلانه و مثبت‌شان به دکتر شریعتی است، البته با حفظ موضع انتقادی. این پژوهشگران، هر یک از موضع خود و به درجات متفاوت، میراث شریعتی را یکسره منفی ارزیابی نمی‌کنند، برخلاف آن‌ها که با شریعتی و آثار او به هیچ‌وجه بر سر مهر نیستند و به جهات گوناگون او را متهم می‌کنند.

سلطنت‌طلبان و مخالفان نظام

این جریان که بیشتر از طرفداران رژیم شاه یا به‌طور کل بدبین به انقلاب اسلامی ۵۷ ایران و میراث آن هستند به‌طور کل شریعتی را ایدئولوگ این انقلاب و نظام تاسیس‌یافته آن می‌دانند و به خاطر ضدیتی که با نظام جمهوری اسلامی دارند شریعتی را آماج نقد‌ها و حتی اهانت‌های خود قرار می‌دهند. برای این جریان شریعتی کسی بود که نیرو‌های مذهبی را علیه شاه بسیج کرد و با بی‌توجهی شاه به ادبیات حاصل از این افکار جریان انقلاب شکل گرفت. در این نوع نگاه جریان‌های مختلفی از جمله خاندان سلطنتی، دکتر سید‌حسین نصر، مبارزان چپ تواب، اپوزیسیون خارج‌نشین و... که همگی این‌ها در نگاه منفی به شریعتی سهیم هستند شکل گرفت.

نوع نگاه این دسته مخالفان شریعتی این‌گونه است که او را به عنوان یک فرد قدرنشناس قلمداد می‌کنند که به جای قدردانی از شاه برای اعزام او به فرانسه و تامین هزینه‌های تحصیلی‌اش و همچنین به واسطه عدم سرکوب او در حسینیه ارشاد علیه او دست به فضاسازی زد و جریان‌های مخالف شاه را بسیج کرد. حتی سیدحسین نصر در جایی از خاطرات خود عنوان می‌کند که درباره سخنرانی‌های شریعتی در حسینیه ارشاد هشدار داده بود، اما شاه نسبت به این گفتمان بی‌توجه بود.

عمده مسائلی که این جریان در تاسیس جمهوری اسلامی به شریعتی نسبت می‌دهند شامل: ۱. ضدیت با غرب سرمایه‌داری و لیبرالیسم که درواقع این امر را برآمده از تفکر چپ مذهبی شریعتی می‌دانند. ۲. هویت اسلامی، در نگاه آن‌ها شریعتی نه تنها بنیانگذار هویت اسلامی در ایران بلکه حتی بنیانگذار این نگاه در منطقه خاورمیانه است و به نحوی قصد دارند بنیادگرایی اسلامی را به گردن او بیندازند. ۳. اجرای شریعت، درواقع این امر برگرفته از تاکید شریعتی بر امر بازگشت به خویشتن بود. در نظر آن‌ها گفتمان بازگشت به خویشتن دعوتی به بازگشت مسلمان با تمام وجوه بدون تامل به صدر اسلام است. آن‌ها بدون توجه به ذات این مساله در اندیشه و تنها با پرداختن به ظواهر امر دست به این قضاوت می‌زنند.

به‌طور قطع بررسی‌ها و قضاوت‌های این جریان به هیچ عنوان دارای مبنای علمی و فکری نیست و صرفا قضاوت‌هایی سیاسی است تا تحلیل‌های فکری و علمی. به همین جهت در مواجهه با این جریان حتی نباید توقع داشت که قضاوت‌های با اتکا به مطالعه آثار شریعتی ارایه کنند حتی گاهی بدون مطالعه آثار او دست به تحلیل و قضاوت می‌زنند.

جریان‌های دست راستی و نئولیبرال‌های وطنی

گروه‌ها و جریان‌های دست راستی که غالبا طرفدار شکل خاصی از نئولیبرالیسم اقتصادی هستند به افراد و گروه‌هایی منصوب می‌شود که مخالف افکار چپ با همه اشکال آن و همچنین مخالف دخالت دولت در عرصه‌های مختلف بازار و جامعه هستند.

پیشینه حضور این جریان در فضای فکری و سیاسی ایران به روز‌های پایان جنگ باز‌می‌گردد که تحصیلکردگان اقتصاد در دانشگاه‌های مختلف دنیا به ایران بازگشته و مفاهیمی همچون دست نامرئی بازار، تعدیل اقتصادی، خصوصی‌سازی، رقابت‌گرایی در بازار و... در فضای فکری و سیاسی ایران باب کردند. این گروه هرچند در آغاز در اقلیت بودند، اما به مرور و با حمایت‌های دولت وقت یعنی هاشمی رفسنجانی رشد و گسترش روزافزون یافتند تا در این فضا جایی برای خود باز کنند.

برای این جریان شریعتی را نمودی از یک سوسیالیست خام و احساسی می‌دانند که جریان چپ مذهبی با تکیه بر این افکار دولت‌گرایی و حضور همه‌گیر دولت در اقتصاد را ممکن کردند. به نظر آنان این افکار از مهم‌ترین موانع خصوصی در ایران بعد از انقلاب بوده و به همین جهت باید با تمام وجود علیه این تفکر ایستاد تا جوانه‌های توسعه مبتنی بر دست نامرئی بازار در این رشد و پرورش یابد.

از نمایندگان این جریان موسی غنی‌نژاد اقتصاددان و سید‌جواد طباطبایی مورخ سیاسی ایران هستند که در بیان هر نوع اهانتی علیه شریعتی کوتاهی نکرده‌اند. به قول محمد‌محسن راحمی روزنامه‌نگار: سیدجواد طباطبایی و موسی غنی‌نژاد، یک «جمهوری دموکراتیک بر پایه اقتصاد بازار آزاد» بود که به‌جای یا با مسخ جمهوری اسلامی و نظام امت و امامت، پیدا می‌شد و طبعا هواداران آن در مورد شریعتی و جلال به یک نقطه می‌رسیدند و رسیدند.

سیدجواد طباطبایی در گفت‌وگویی می‌گوید: «تاریخ معاصر ایران نه با «شارلاتانیسم سیاسی آل‌احمد» و «خیالبافی‌های شریعتی» آغاز می‌شود و نه به طریق اولی با روشنفکری دینی دو دهه اخیر پایان خواهد یافت. او در ادامه اضافه می‌کند: «امثال آل‌احمد و شریعتی و‌... به دلایل پیکار سیاسی و قدرت‌طلبی، می‌خواستند به هر قیمتی، مشروعیت نهادهایی را که از مشروطه‌خواهی برآمده بود، خدشه‌دارکنند.»

در تازه‌ترین برخورد این جریان با شریعتی ویژه‌نامه‌ای است که یکی از مجلات اقتصادی در شماره آخر خود به شریعتی اختصاص داده و در آن این‌گونه عنوان کرده است: در حساس‌ترین مقطع تاریخ در تله قرائت‌های نادرست از دین، جامعه و اقتصاد گرفتار شدیم. زمانی که جامعه ایران به سمت انقلابی تاریخی حرکت می‌کرد، «سوسیالیست‌های مسلمان» سرنخ افکار عمومی را در دست گرفتند و به تقبیح مهم‌ترین پیشران‌های توسعه پرداختند. آن‌ها آزادی اقتصادی، مالکیت خصوصی، انباشت سرمایه و تعامل با جهان را نفی کردند و به دفاع از خودکفایی، عدالت اجتماعی و برابری برخاستند. سوسیالیسم، قبله آنان بود و زمانی که تفکرات‌شان با مفاهیم دینی درآمیخت، تغییر آن دشوارتر شد. در میان سوسیالیست‌های مسلمان جایگاه علی شریعتی از آن جهت ویژه است که بیشترین اثرگذاری را بر ذهنیت جامعه ایران در سال‌های منتهی به انقلاب داشت.

۴۳ سال از فقدان او می‌گذرد؛ اگر زنده بود همان حرف‌ها را تکرار می‌کرد؟

به هر حال قضاوت این جریان درباره شریعتی را باید عمیق‌تر نگریست و باید توجه کرد که در این نگاه هر چه هست به جز نگرش همدلانه با دوران تاریخی شریعتی و این امر به گونه‌ای قرائت واژگونه از تاریخ است که در جای خود باید بررسی بیشتری شود.

شریعتی در چهارراه

خانواده و فرزندان شریعتی

میراث ازدواج دکتر علی شریعتی و پوران شریعت‌رضوی ۴ فرزند بود با نام‌های احسان، سارا، سوسن و مونا. بدون شک این خانواده از گفتمان‌های اصلی افراد محل مراجعه برای شناخت شریعتی بوده‌اند. خیلی‌ها از جمله خود خانواده شریعتی قصد دارند در قالب نوشریعتی‌ها بازتعریف شوند، اما من فکر می‌کنم تفکیک‌های مشخصی مابین این جریان و خانواده دکتر شریعتی وجود دارد.

مهم‌ترین ویژگی قرائت خانواده شریعتی از شخصیت افکار او را می‌توانم در یک جمله کلمه خلاصه کنم «سیاست‌زدایی.» درواقع تلاش‌های زیادی از سوی خانواده آن مرحوم انجام شده که هرگونه مفهوم انقلابی‌گری و سیاست‌گرایانه را از افکار شریعتی بزدایند و بیشتر او را در قامت یک متفکر، شخصیت فرهیخته، معلمی دلسوز و در‌نهایت کسی که نه در پی انقلاب سیاسی اجتماعی بلکه در پی انقلابی فردی و فرهنگی بود.

 اما تقلیل دادن پروژه او به یک انقلاب معنوی خود یک خطای فاحش تاریخی است و‌گرنه چرا باید شریعتی با شنیدن خبر اعدام مبارزان انقلابی در جریان‌های مختلف مذهبی در سخنرانی‌ها لحن و بیان او دچار دگرگونی شود.

نتیجه‌گیری

آنچه اینجا واقعیت دارد این است که شریعتی قصد بیان معنای جدیدی از «اسلامی» بودن داشت که با ابداع زبان جدید سیاسی در ایران مدرن این امر امکان‌پذیر شد. به این امر باید بیشتر و عمیق‌تر اندیشید. این ابداع در زبان سیاسی امکانات جدیدی برای ایجاد تخیل سیاسی دراختیار مبارزان علیه استبداد شاه نهاد امری که بسیاری از جریان‌های مدعی روشنفکری و مبارز از انجام آن عاجز بودند و حتی نتوانستند ارتباطی بسیط و عمیق با مردم پیدا کنند.

برای بیان اهمیت شریعتی همین بس که در میان متفکران تاریخ معاصر کمتر کسی را می‌توان دید که تا بدین حد در میان نسل‌های مختلف طرفدار داشته باشد و همچنان با گذر این سال‌ها سخنان او محل ارجاع و مشاجره باشد. هیچ متفکر و روشنفکری را در تاریخ معاصر نمی‌توان سراغ داشت که تا بدین اندازه مانایی و ماندگاری داشته باشد. این اهمیت را نباید در قالب برچسب‌هایی مانند پوپولیست بودن یا عوام‌پسند بودن خلاصه کرد بلکه خود دارای پیچیدگی‌های زیادی است که باید بیشتر به آن اندیشید تا طرد کرد.

صحبت و قضاوت درباره شریعتی شاید در این مجال کوتاه نگنجد، اما من فکر می‌کنم همچنان نیازمندیم با رجوع به ابزار‌های نظری جدید و متفاوت از نسل‌های گذشته باز هم به بازخوانی این شخصیت مهم بپردازیم. نسل امروز حق دارد قضاوت خود را بیان کند هر چند گاهی که به خطا، اما اینکه با عناوینی همچون عبور از یک جریان یا از مد افتادن یک تفکر یا خیلی از مسائل دیگر نباید شخصیت‌های مهم تاریخی حذف و به کناری نهاده شوند. امید است که این نوشته به این بازخوانی کمکی کرده باشد.

شریعتی در چهارراه
پی‌نوشت: این مطلب با تغییراتی اندک از روزنامه اعتماد برداشته شده است.
انتشار یافته: 112
در انتظار بررسی:15
Iran, Islamic Republic of
10:34 - 1399/03/26
بیشتر‌شبیه‌به‌خیانت‌بود‌تاجفاکاری
پاسخ ها
بی طرف
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۱۴ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
قدر زر زرگر شناسد؛ قدر گوهر گوهری!!!
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۱۶ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
توهین نکن به کسی که نمیشناسیش. شهید بهشتی در مورد ایشون کتابی دارند به نام *شریعتی انسانی در مسیر شدن*سیر تعالی افکار ایشون رو بررسی کردند.روحانیت هیچ مشکلی با شهید دکتر شریعتی نداشته
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۱۶ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
مرگ بر شاه
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۴۳ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
خدا ازت نگذره شریعتی اگر جفاکردی
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۴۶ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
اینکه بورسیه شده به فرانسه لطف شاه نبوده.لیاقت خودش بوده
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۴۷ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
موافقم اینا وقتی خیابون به نامش زدن یعنی به نفعشون کار کرده
دکتر الکی زیاده
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۵۰ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
تفسیر دین برات نون و آب نمیشه واسه اینه که الان وضع اینه
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۰۳ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
کاملا درست میگی خیانت به همه ملت
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۴۷ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
یه انسان بیسواد بلاتکلیف به اسم شریعتی
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۴۷ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
وقتی تندرو ها دوستش داشتند برو تا تهش
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۴۸ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
شریعتی به مردم ایران خیانت کرد هر کی کتاب میده بیرون با شعور باسواد نیست
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۴۹ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
در حق همه نسل ها جفا کرد
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۵۲ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
یه کچل که باعث بدبختی همه شد مثل بقیه شون
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۰۱ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
به چی خیانت کرد؟ مگه هرگز به شاه دوزاری اعلام وفاداری کرده بود؟
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۱۳ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
همه مون رو بیچاره کرد
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۱۶ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
۱۱:۱۶
شاه که میگن مرده به کی مرگ میفرستی تو خخخخخخ
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۲۰ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
و قبل ترش ستارخان باقرخان مثل همین شریعتی بودن
مسیحی
Iran, Islamic Republic of
۱۴:۱۲ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
همین شریعتی اگه الان بود الان یاممنوع التصویر شده بود یا زندانی یا بایکوت یافرارکرده بودخارج وشده بود اپوزسیون ...
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۷:۳۱ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
درود درود درود
Iran, Islamic Republic of
10:53 - 1399/03/26
بدون شک معلم شهید علی شریعتی از روشنفکران اسلامی و شیعه راستین امام علی( ع) می باشد . سلطنت طلبان در آن اندازه نیستند که او را قضاوت کنند یعنی سواد شو ندارند .
پاسخ ها
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۵۰ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
برو سطح علمیت رو ببر بالا کامنت نویسی فله ای نشد کار
Iran, Islamic Republic of
10:54 - 1399/03/26
نام و یاد علی شریعتی زنده با د .
پاسخ ها
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۵۰ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
پشت هم تکراری چرت بنویس
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۷:۲۵ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
ساعد فقط از خدا مرگ طلب مکنید خوب ادم روشنفکر به نظر شما نفرین میکنه
Iran, Islamic Republic of
10:56 - 1399/03/26
زبباترین تعبیری که از شریعتی شنیدم . اصطلاح " آخوند کراواتی" بود . با توجه به چند کتابی هم که ازش مطالعه کردم به نظرم تعبیر درستی هست . همان عقاید آخوندی منتهی در لباسی نو ، کلماتی پرطمطراق و به اصطلاح روشنفکر پسند . به همین دلیل حکومت هم در حال حاضر باهاش'چندان مشکلی نداره . او هرگز یک اندیشمند نوگرا و یا یک تحول خواه و حتی یک وطن پرست ملی گرا نبود . فقط خوانش او از اسلام با خوانش آخوندی متفاوت تر و به روزتر بود .
پاسخ ها
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۳۰ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
وقتی با چند خط از خواندن یک کتاب از استاد شریعتی اینطور یاد میکنی بهتره بری پینوکیو ببینی بهتره
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۳۶ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
اندیشه نو گرا لازم نداریم قرآن از همه اندیشه ها بالا تر
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۴۶ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
۱۱: ۳۰ تو اگه کارتون پینوکیو رو هم نگاه کنی ، براش تفسیرهای فلسفی میکنی . بیخود این بابا رو گنده نکنید .
Iran, Islamic Republic of
10:56 - 1399/03/26
وقتی خیابون به اسمش زدن واپسگراها قبولش دارن خیانت جفا هم چی بوده
پاسخ ها
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۳۱ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
اصلا معنی واپس گرا چیه که بلغور میکنی
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۴۵ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
۱۱:۳۱
یعنی مثل تو برو گوگل بیسواد
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۵۰ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
دقیقا موافقم
Iran, Islamic Republic of
10:57 - 1399/03/26
یه بیسواد که فقط اسمش الکی گنده اس باعث این وضع ایران امروز امثال همینا هستند
پاسخ ها
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۲۴ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
مطمئن هستم حتی یک کتاب از دکتر رو نخوندی
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۳۰ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
باسواد فقط تو که در کسری از ثانیه سید کامنت شلیک میکنی
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۳۲ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
وضع امروز ایران به من و تو ربط داره آنها زحمت کشیدن ولی من و شما تو باد آن خوابیدیم بی تفاوتی پدر مردم را درآورده
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۴۰ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
کتابش بخوره تو سرش در مورد حجاب خیلی چیزا گفته ولی خودش و خانواده اش در خارج وزنش هم بی حجاب بود
دوصد گفته چون نیم کردار نیست خودشم اهل مشروبات الکلی بود
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۵۱ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
دقیقا مردم الان متوجه شدن
تامل
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۵۵ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
بی سواد توییی عزیز
دکتر شریعتی نظریه پرداز برتر در جهانه
...در ضمن دکتر شریعتی تو عمرش لب به مشروبات الکلی نزده اون محمدرضای ... بود که دایم الخمر بود.
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۱۰ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
۱۲:۵۵
اون موقع تازه دانشگاه و کتاب دیده بودین امثال تو ذوق داشتین هر کچلی میدیدین بهش میگفتین استاد حالا هر چی میخواست بگه ...
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۹:۰۷ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
شریعتی اگه دلسوز مردم بود الان خیابون به اسمش نبود ، شماهم حق تونه صبح تا شب واسه یه لقمه نون زار بزنید
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۹:۰۹ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
اقتدار یعنی شکم مردمت سیر باشه تن فروشی نکنن واسه نون فهمیدی
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۹:۱۱ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
دکتر دکتر نکن انگار کی بوده بت پرست
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۹:۱۳ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
صبح تا شب تفسیراشو بخون ببین واست میشه نون و آب
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۹:۱۵ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
اگه دل سوز مردم بود الان کتابهاش مثل کتاب حاج آقای صادق هدایت ممنوع بود
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۹:۱۵ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
خدارو شکر مرد
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۹:۱۹ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
بادکنکی بود که زاد بادش کردن ترکید
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۹:۲۲ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
فکر کردی صدتا لقب پس و پیش اسمش بیاری خیار میشه موز یا. پراید میشه بنز
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۹:۲۴ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
سبزی فروشها کتابهاشو میپسندن
Iran, Islamic Republic of
11:05 - 1399/03/26
همه اینا دست به دست هم دادن برای شوربختیه ایران
پاسخ ها
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۳۴ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
ایران امروز اقتدار دارد نه به تاج و تخت که حامی اش غرب و اروپا بود همین که با دست خالی و تحریم مملکت پابرجاست نشانه عزم یک سری جوانان غیور است نه جوانی که فکرش و ذکرش غربه
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۴۲ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
دقیقا ،، کسانیکه مملکت ما رو به این روز انداختن الهی به بدترین وجهه نابود بشن آمین یکی از همینا شریعتی بود
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۰۴ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
كاربر ناشناس اول اين كه اين اقتدار به چه قيمتي نابودي زندگي ملت و نسل هاي اينده ضمنا شما اقتدار را در چه ميبيني اقتدار به داشتن 4 تا موشك كه البته قدرت اين هم را موقع عمل بايد ديد ضمنا چرا ما در اقتصاد و توليد ورفاه اجتماعي اقتدار نداريم اقتدار در چي ارزشمند تر است
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۰۵ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
منافع اقتدار ايا به مردم ميرسد يا به ديگران ؟
امیر
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۰۶ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
یکی از عوامل بدبختی کشورما همین بوده جالبه که زن و دخترش هم بدون حجابن ولی این خودشو میکشته واسه این که زنای ایرانی حجاب داشته باشند
Iran, Islamic Republic of
11:14 - 1399/03/26
دکتر شریعتی یک انسان اندیشمند و متفکر برجسته بود کتاب هاشونو بخونین.عالین
پاسخ ها
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۴۳ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
اندیشه اش با کتابش فرق داشت
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۵۳ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
خوندیم چرت پرته
رامین
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۰۱ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
کی کتاب های اینو میخونه آخه
Iran, Islamic Republic of
11:22 - 1399/03/26
درود به روح بزرگ معلم عزیز دکتر شریعتی
پاسخ ها
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۵۴ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
خخخخخخخ برای همه سینه میزنید یعنی
علی قلی
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۰۳ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
عجب خخخخخ
Iran, Islamic Republic of
11:22 - 1399/03/26
شریعتی جامعه شناسی قوی و متفکری آگاه بود اما از چیزی دفاع کرد که مردم را از چاله به چاه انداخت چون او سیاستمدار نبود!
پاسخ ها
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۵۵ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
چطور متفکر قوی بود مردم رو از چاله انداخت تو چاه خودت جمله ات رو ببین چقدر تضاد داره پس آگاه نبود الکی نظر ندین
Iran, Islamic Republic of
11:24 - 1399/03/26
بزرگترین مفسر دین و قران دکتر شریعتی بود حیف که زود رفت
پاسخ ها
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۰۶ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
دروغهای شاخدار که نشد تفسیر.
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۵۶ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
الان دری وری هاش رو شده
Iran, Islamic Republic of
11:26 - 1399/03/26
خیلی جالبه این همه شریعتی تو زندگیش چرت و پرت گفت و کتاب فاطمه فاطمه است رو نوشت ولی زن خودش با ... آخرشم تو حسینه ارشاد که خودش پایه گذارش بود نزاشتن قران براش بخونن
پاسخ ها
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۵۸ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
نكنه شما در و گل و بلبل ميفرماييد
A.m
Iran, Islamic Republic of
۰۰:۲۱ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۷
اشتباه منفی دادم
Iran, Islamic Republic of
11:29 - 1399/03/26
لعنت خدا به هر کسی کشور را به این روز انداخت
پاسخ ها
بدون نام
Netherlands
۲۲:۲۸ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
لعنت براي ١ ثانيه هست نفرين ابدي به نسل قبل و بعد هم اضافه كن ،
Iran, Islamic Republic of
11:55 - 1399/03/26
کسی که خودش هم نمی دونست چی میخواهد .از اینا که همیشه ناراضی هستند ...
Iran, Islamic Republic of
11:57 - 1399/03/26
بزرگترين اشتباه مردم برهم زدن آن نظم رو به رشد كشور دوران ستم شاهي بود .
كه قرن ها ايران و به عقب انداخت
پاسخ ها
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۵۷ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
یاد بگیرین نظر گذاشتن رو چقدر تناقض و تضاد داری
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۰۱ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
لايك
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۴۸ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
برادر من شما هنوز مفاهيم تناقض ايهام نميدوني نظر دوستمون داراي ايهام است
!يعني ستم شاهي
بدون نام
Russian Federation
۱۶:۵۳ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
کاملا درسته
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۱۰ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۷
ملت ايران چوب حماقت و خريت خودش را ميخورد
Iran, Islamic Republic of
12:32 - 1399/03/26
با چیدمان کلمات مخ جوونا رو میزد
Iran, Islamic Republic of
12:55 - 1399/03/26
اصلا نه از خودش نه از افکارش خوشم نیومده آدم حراف و بیخودی بود و بیخود هم رفت ....
پاسخ ها
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۳۴ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
چون سواد نداری واهل کتاب نیستی
Iran, Islamic Republic of
12:57 - 1399/03/26
دستش رو شد برای نسل های الان نسل های اون موقع رو تونست گول بزنه
Iran, Islamic Republic of
13:02 - 1399/03/26
یکی از همونایی که ما رو به این روز انداخت از اندیشه ای حمایت کرد که چیزی شبیه به سراب بود. تاریخ می تونه خوب قضاوت کنه بعد از این همه سال که چه دست هایی پشت پرده بود تا ملت ایران روز خوش نبیند
Iran, Islamic Republic of
13:12 - 1399/03/26
کاش زنده بود ببینیم الان چه مزخرفاتی میگه دیگه
پاسخ ها
بدون نام
-
۱۳:۵۷ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۷
اگه زنده بود از خجالت همه حرفهاشو پس میگرفت یا میرفت خودکشی میکرد یا گم و گور میشد
Iran, Islamic Republic of
13:13 - 1399/03/26
قضاوتهای مطهری در مورد شریعتی کم بی تأثیر نبود!!!!!!!!!!!! (جمله رو با دقت بخوانید) یعنی زیاد بی تأثیر بود! ...
Iran, Islamic Republic of
13:35 - 1399/03/26
شریعتی رو برید کتابهاش روبخونید انگار بچه ده ساله کتاب نوشته بیشتر میخوره طنز نوشته باشه ...
پاسخ ها
بدون نام
-
۱۳:۵۶ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۷
من کتابهای شریعتی رو خوندم همش تناقض گویی بویژه "تشیع علوی و تشیع صفوی" اش. خودش هم نمیفهمید چی داره میگه
Iran, Islamic Republic of
15:30 - 1399/03/26
این همه توهین تو کامنت ها به چنین شخصی واقعا تاسف باره و نشون میده هرچه میگذره مردم سطحی نگرتر و بیسوادتر میشن،چون مشخصه افراد کم سن و سالی کامنت گذاشتن که هیچ تاثیری از ایشون و آثارشون نگرفتن و انتظاری هم نمیشه داشت،البته تیتر سطحی و خاله زنکی این مقاله هم تاثیر داشته تا مخاطب کم حوصله حتی قبل از خوندن مقاله کامنت توهین آمیز بگذاره
پاسخ ها
بدون نام
United Kingdom
۱۷:۰۳ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
اونا که تاثیر گرفتن چی به روز ایران اوردن
2939
Australia
۱۷:۲۶ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
شما که تأثیر گرفتی یا امثال شما چه فایده ای برای کشور و بشریت داشته اید ؟
امید
Iran, Islamic Republic of
۲۰:۳۲ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
اتفاقا من خزعبلات اینو خوندم، سطح سواد تو هم معلومه در چه حدی هست
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۲۱:۲۳ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۶
شماها که فکر میکردین خیلی حالیتونه این وضع نکبتی رو بوجود آوردین
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۴۹ - ۱۳۹۹/۰۳/۲۷
مردم سطحی نگر نیستن مردم مخالفان رژیم گذشته رو به خاطر وضعیت الان مقصر میدونن
Iran, Islamic Republic of
17:37 - 1399/03/26
شریعتی می توانست مانند فهیمه رحیمی ،رمان نویس خوبی شود
Iran, Islamic Republic of
18:20 - 1399/03/26
من در دوران دانشجويي كتابهاي دكتر شريعتي را مطالعه كرده ام.ايشان شخصيتي سالم و استوار داشته اند،ولي با تعريفي كه از دين دارند و با ترويج تشيع علوي و دين سرخ به جاي تشيع صفوي و دين سياه و سياسي كردن مذهب جفاي بزرگي به كشور كردند و مانع پيشرفت كشور شدند و نسلي را به بيراهه بردند.
Iran, Islamic Republic of
19:06 - 1399/03/26
قضاوتهامون احساساتیه و همین خصلت هم تا حالا زیاد کار دستمون داده.
ایشون در رژیم شاه خیلی مورد سرکوب نبود چون تشخیص داده بودند که او با استفاده از ادبیات مذهبی، در زمینه جلوگیری از پیوستن جوانها به جریانات مارکسیستی میتونه مفید باشه؛ به همین دلیل، در مواردی حتی حمایتهای پیدا و پنهان هم از او میشد. در این زمینه رجوع کنید به خاطراتی که دکتر جلال متینی رییس وقت دانشگاه مشهد (که مدتی محل تدریس شریعتی بود) در زمان اقامتش در امریکا بیان کرده.
Iran, Islamic Republic of
21:05 - 1399/03/26
خوب یا بد
شریعتی در زمان خودش تونست بر افکار توده عظیمی از مردم تاثیر بذاره و اونا رو به سمت انقلاب هدایت کنه.
انقلاب در حالت کلی پدیده بسیار و نمادی از تحول بنیادین در ساختار حکومته ولی به شرط اینکه به هدف درست منجر بشه و اون هدف چیزی نیست جز ارتقا جامعه از همه نظر.

تحول همواره برای یک جامعه لازمه و برگشت به عقب چیزی جز ضرر و زیان نیست پس به جای پرداختن به گذشته و دمیدن در خاکستر سلطنت موروثی که عقلانی نیست بهتره به فکر آینده و بهتر شدن باشیم.
Iran, Islamic Republic of
23:20 - 1399/03/26
این کیه که به هر کامنتی که داره از شریعتی طرفداری میکنه، جواب میده. معلومه که خیلی سوخته
Iran, Islamic Republic of
00:24 - 1399/03/27
محمد رضا شاه پهلوی....اینو تو سرت فرو کن..
Iran, Islamic Republic of
02:15 - 1399/03/27
یک جمله رو هزار بار تکرار کرد! یاد سخنرانیهایی افتادم که سالهاست از صداوسیما پخش میشه، و تکرار مکررات!
Iran, Islamic Republic of
02:55 - 1399/03/27
سریعتی خیانت کرد و همه هنر مند ها که فاز سیاسی برداشتع بودن راحت زندگی میکردن و تو اروپا میگشتن و جفتک مینداختن. با لیاقت خودش رفت فرانسه چطور الان کسی نمیتونع بره فرانسه تو ترکیه و یونان ۱۰۰جور توهین و تجاوز و ..‌‌ میبینن تا برسن به اروپا
Iran, Islamic Republic of
08:54 - 1399/03/27
برای همه کسانی که پیام علیه مرحوم دکتر علی شریعتی نوشته متاسفم،بدون آنکه کتابی و سیر خط فکری ایشان را بخوانند و بدانند فقط حمله می کنند.لطفا تفکر و تعقل کنید چیزی که لازمه جهان امروز است.روح و یادش گرامی.او میدانست بعد از خود تهمتها و افتراها بر او سراریز خواهد شد و چه زیبا بر روی سنگ مزاردکتر علی شریعتی حک شده است:اگر تنهاترین تنها شوم باز هم خدا هست.
Iran, Islamic Republic of
10:04 - 1399/03/27
برترینها چرا نظر منو نذاشتی
Iran, Islamic Republic of
10:42 - 1399/03/27
شریعتی یه یکی مث بقیه روشنفکرنماهایی بود که رفته بودن با پول بیت المال تحصیل کردند ولی آخرت فکرشون ...
Iran, Islamic Republic of
12:51 - 1399/03/27
فوق تخصص یکی به نعل یکی به میخ بود !
Iran, Islamic Republic of
17:53 - 1399/03/27
خانواده ش شاید مثل خودشو نباشند. فراوان داریم در تاریخ ،فراوان، که یکی تو خانواده با بقیه فرق می کنه

خانواده های اینها میخوان راحت باشند حوصله بحث و دردسر ندارند فقط خوشنامی و بدنبال اش احترام حاصل از خوشنامی این افراد رو میخوان ،برای همین فوری میگن سیاسی نبودن. انقلابی نبودن. و..
Iran, Islamic Republic of
09:21 - 1399/03/28
شاه هرکس که فضولی می کرد می فرستاد فرانسه
Iran, Islamic Republic of
09:27 - 1399/03/28
دیگه تو هیچ دولتی مردم نمیتونن اعتراضکنن همه سرکوب میشن ومیرن جایی که هیچ کس نفهمه کجاست از فرانسه هم خبری نیست
Iran, Islamic Republic of
09:09 - 1399/04/01
بايد تاثيرش در انقلاب را ديد
اگر موثر بود خائن بود
اگر موثر نبود كه هيچ
نام:
* نظر:
تعداد کاراکترهای مجاز: 450
قوانین ارسال نظر
بانک اطلاعات مشاغل تهران و کرج