فیلم‌شناسی پل توماس اندرسون، نابغه ناکام در اسکار
۸۸۱۹۶۹
۲۳ تير ۱۳۹۸ - ۰۹:۲۳
۵۷۵۰ 
پل توماس (تامِس) اندرسون (متولد ۱۹۷۰) یکی از مهم‌ترین و با استعدادترین کارگردانان نسل جدید هالیوود است که ۲۶ ژوئن وارد پنجاهمین سال زندگی خود شد.

برترین‌ها: پل توماس (تامِس) اندرسون (متولد ۱۹۷۰) یکی از مهم‌ترین و با استعدادترین کارگردانان نسل جدید هالیوود است که ۲۶ ژوئن وارد پنجاهمین سال زندگی خود شد. او در طول بیش از دو دهه فعالیت حرفه ای، با تامل و وسواس زیاد فقط ۸ فیلم بلند ساخته که نویسنده ۷ فیلم خودش بوده است. وی در سه رشته «بهترین کارگردانی، فیلم و فیلمنامه» در مجموع ۸ بار نامزد جایزه اسکار بوده (برای ۵ فیلم) که البته هر بار ناکام مانده است (۲۵ نامزدی در کل رشته ها)؛ اگرچه جوایز جشنواره‌های ساندانس، کن، ونیز، برلین و بی شمار جایزه و نامزدی دیگر را در کارنامه دارد.

فیلم شناسی پل توماس اندرسون، نابغه ناکام در اسکار

نگاهی خواهیم داشت به آثار او که همگی فیلم‌های مهم، جریان ساز و تاثیرگذاری در تاریخ سینمای مدرن محسوب می‌شوند و بعضی مانند «خون به پا خواهد شد» و «مرشد» در میان برترین فیلم‌های تاریخ سینما جای گرفته اند. (** این نوشتار شامل فیلم‌های کوتاه و مستند پل توماس اندرسون نمی‌باشد.)

برد دشوار - ۱۹۹۶ (Hard Eight)

فیلم شناسی پل توماس اندرسون، نابغه ناکام در اسکار

اندرسون در ۱۹۹۳ یک فیلم ۲۰ دقیقه‌ای ساخته بود به نام «سیگار‌ها و قهوه» که به موضوع قمار می‌پرداخت و در جشنواره‌های فیلم مستقل و تجربی مورد توجه و تشویق واقع شد. وی در ۱۹۹۶ همان داستان «سیگار‌ها و قهوه» را گسترش داد و با ۳ میلیون دلار نخستین فیلم بلند خود به نام «برد دشوار» را ساخت با حضور بازیگرانی مستعد (مانند ال جکسون، گوئینت پالترو و جان سی رایلی) که با وجود نمایش در افتتاحیه جشنواره ساندانس و کن و تحسین منتقدان، به دلیل ایجاد مشکل در برنامه ریزی اکران، شکست تجاری فاجعه باری شد.

فیلم شناسی پل توماس اندرسون، نابغه ناکام در اسکار

داستان درباره قماربازی بود به نام سیدنی که در راه لاس وگاس با غریبه‌ای برخورد و به بهانه سیگار آشنا میشود، مرد غریبه رموز برد در قمار را از سیدنی می‌آموزد و شیفته و مرید او می‌گردد، اما به مرور اوضاع از کنترل آن‌ها خارج میشود... تصاویر و نما‌های فیلم در دوران خود، نشانگر ظهور کارگردان جوانی بود که فن و ابزار سینما را میشناسد. مهم‌ترین نقطه قوت این درام جنایی که جایزه انجمن منتقدان را برد، فیلمنامه و شخصیت پردازی آن بود و رابطه‌ی پدر – پسری میان آن‌ها که بعد‌ها به تم و مضمون اصلی کار اندرسون تبدیل شد. این فیلم برای مخاطب امروزی و غیرآمریکایی کاملا معمولی و خنثی است و ضعیف‌ترین فیلم کارنامه اندرسون محسوب میشود.


شب‌های عیاشی – (Boogie Nights) ۱۹۹۷

فیلم شناسی پل توماس اندرسون، نابغه ناکام در اسکار

اندرسون در سال ۱۹۸۸ یک فیلم شبه مستند (ماکیومنتری) ۳۲ دقیقه‌ای ساخته بود درباره یک بازیگر بدنام؛ درام هجو آمیز «شب‌های عیاشی» نسخه بلند آن فیلم بود. فیلم درباره پسری بود به نام ادی (مارک والبرگ) که بعد از ترک تحصیل و کار در مشاغل پست، جذب صنعت فیلم‌های غیراخلاقی می‌شود و سر از اعتیاد و جرم و جنایت در می‌آورد...

«شب‌های عیاشی» ترکیبی از بازیگران نامدار آینده بود از جمله جولین مور، دان چیدل و فیلیپ سیمور هافمن و دیگران؛ از میان آن‌ها برت رینولدز برنده جایزه گلدن گلوب شد. فیلم با وجود متفاوت و عجیب و غریب بودن، در گیشه، جشنواره‌ها و فصل جوایز موفق ظاهر شد و نامزد ۳ رشته در اسکار بود از جمله بهترین فیلمنامه برای اندرسون. منتقدان از تولد یک کارگردان با ذوق و مستعد در رده تارانتینو نوشتند و مانند «پالپ فیکشن» طنازی و جسارت در لحن و مضمون «شب‌های عیاشی» بر فیلمسازی دیگران در آینده بسیار تاثیر گذاشت.

فیلم شناسی پل توماس اندرسون، نابغه ناکام در اسکار

اگرچه طولانی بودن فیلم مورد انتقاد بود (۱۵۵ دقیقه)، اما شخصیت‌های بیش از حد دیوانه، روایت سراسر غافل گیرانه و پایان بندی جنون آمیز این ضعف را پوشاند. موسیقی بی نظیری بود و تعادل در میزان خشونت و طنز فیلم، بزرگانی مانند مارتین اسکورسیزی و رابرت آلتمن را در شمار طرفداران و مشوقان پل توماس اندرسون قرار داد.


مگنولیا – ۱۹۹۹ (Magnolia)

فیلم شناسی پل توماس اندرسون، نابغه ناکام در اسکار

می‌گویند هر فیلمِ اندرسون واکنشی است نسبت به فیلم قبلی اش، وی بعد از هجویه «شب‌های عیاشی» یکی از جدی و عمیق‌ترین فیلم‌های خود یعنی ملودرام «مگنولیا» را ساخت. اگر دو فیلم اولش نقد مثبت گرفتند و تحسین شدند، مگنولیا شاهکار خوانده شد. داستان در لس آنجلس می‌گذشت و خرده روایت‌هایی بود از ۹ نفر در مشاغل و سنین مختلف با طرز فکر‌های متفاوت در برابر جامعه و مشکلات زندگی شخصی، که در نهایت در یک سنتز فلسفی و سینمایی جمع بندی میشد. ارجاعات فیلم به کتاب مقدس و فیلم‌های کلاسیک بسیار زیاد بود.

در مگنولیا اندرسون به گروه بازیگری دو فیلم قبلی اش مانند فیلیپ سیمور هافمن، تام کروز را نیز اضافه کرده بود. جسارت در لحن و نگاه افراطی به واقعیت، ترکیب بازیگران زبردست، داستان عمیق و کارگردانی و تدوین عالی باعث شد فیلم با وجود زمان حدود ۳ ساعت، همچنان حرف داشته باشد، اگرچه بعضی مخاطبان فیلم را کند و خسته کننده می‌دانستند.

فیلم شناسی پل توماس اندرسون، نابغه ناکام در اسکار

مگنولیا احتمالا غیرآمریکایی‌ترین فیلم اندرسون است که دغدغه‌هایی انسانی را روایت می‌کند، فیلمی ماندگار که در آن نبوغ سینمایی کارگردان و تکه پاره‌های فلسفی داستان به خوبی جفت و جور شده و مخاطب را در تعلیق میان خیال و واقعیت یا زندگی و مرگ با خود همراه می‌کند. فیلم‌های مشهوری مانند «۲۱ گرم» یا «عشقِ سگی» در سال‌های بعدی بسیار متاثر از سبک و فرم مگنولیا بودند. مگنولیا اکران موفقی نداشت و با وجود نامزدی در اسکار و گلدن گلوب توفیق زیادی به دست نیاورد جز کسب خرس طلای جشنواره برلین. تام کروز نیز با وجود نامزدی در اکثر جوایز بازیگری در آن سال، دست خالی به خانه بازگشت.


عشق منگ – Punch Drunk Love (۲۰۰۲)

فیلم شناسی پل توماس اندرسون، نابغه ناکام در اسکار

پس از موفقیت مگنولیا خیلی‌ها معتقد بودند اندرسون فعلا فیلمی بزرگتر از آن نمی‌تواند بسازد. پس از یک وقفه ۳ ساله اندرسون کمدی رمانتیکی پرشور ساخت با حضور آدام سندلر، بازیگر محبوبش. داستان درباره مردی تاجر بود که توسط زنان و خواهرانش احاطه شده و «اضطراب اجتماعی» نیز دارد و در رابطه عشقی جدیدی که برای وی پیش می‌آید به مشکل بر می‌خورد... «عشق منگ» تبدیل به اختلاف نظر بزرگ در میان طرفداران اندرسون و منتقدان شد، بعضی‌ها فیلم را تجربه متفاوت خواندند و شاهکاری در ژانر خود و بعضی از وی ناامید شدند و گفتند نبوغش ته کشیده است.

فیلم شناسی پل توماس اندرسون، نابغه ناکام در اسکار

فیلم در میان آثار کارگردان یک اثر تک افتاده است، اگرچه ابتکاراتی در آن دیده می‌شود، اما لحن شوخی‌های فیلم و ایده اصلی آن (پرداخت عمیق و در عین حال کُمیک به لذات و مصائب عشق) به نظر در اجرا و پرداخت، شکست خورده می‌آید و حتی بازی و شخصیت آدام سندلر و قاب بندی‌های عالی و رنگ بندی فیلم نیز نمی‌تواند نجاتش دهد. همچنان که نقد‌های مثبت بعضی رسانه‌ها در آن زمان و کمدی بودن فیلم نتوانست مانع شکستش در گیشه شود.


خون به پا خواهد شد – There Will Be Blood (۲۰۰۷)

فیلم شناسی پل توماس اندرسون، نابغه ناکام در اسکار

کم کم زمان آن رسیده بود که اندرسون باتجربه نبوغ خود را متمرکز و یک شاهکار ابدی خلق کند. بعد از پنج سال فاصله با «عشق منگ» و مدت‌ها کار کردن بر روی اقتباسی از کتاب یک نویسنده مشهور (نفت اثر آپتون سینکلر)، اندرسون هر چه در چنته داشت را با ساخت «خون به پا خواهد شد» و خلق شخصیت «دنیل پلِین ویو» (با بازی دنیل دی لوییس) نشان داد.

مردی تلخ مزاج و بدبین که جستجوگر نقره بوده و البته ناکام، در سال‌های ابتدایی قرن بیستم در غرب آمریکا به دنبال نفت می‌گردد. او از انسان‌ها و نوع بشر تنفر خاصی دارد. هرچه داستان جلو می‌رود به تناسب پیشرفت اقتصادی، او خشن‌تر و بدبین‌تر میشود و در نهایت کار به قربانی شدن و خون می‌رسد... فیلم موفقیت بی نظیری داشت و جریان ساز بود. یک کارگردان بزرگ و یک بازیگر عالی با «خون به پا خواهد شد» جایگاه خود را در هالیوود تثبیت کردند. بسیاری می‌گفتند چگونه یک کارگردان ۳۷ ساله و سینما نخوانده، میتواند اینگونه یک اثر کلاسیک و سرراست با شخصیت پردازی عمیق ادبی، فضاسازی و لوکیشن عالی، و همزمان خشونت و بی رحمیِ عریان بسازد.

خشونت و جنونِ مسلط بر فیلم، تلخی و سیاهی داستان و شخصیت بی رحم آن به شدت اعجاب آور و دوست داشتنی است و همه چیز در روایت نسبت به کتاب پخته‌تر شده و ارتقاء یافته است. «خون به پا خواهد شد» یکی از هنری‌ترین و اصیل‌ترین فیلم‌های مربوط به تاریخ آمریکا و ظهور سرمایه داری مدرن است، در عین حال مفاهیم و نماد‌های فلسفی مربوط به قدرت و ثروت و الهیات یهود و مسیحی در همه جای آن به چشم میخورد (زمین خشک، سرزمین موعود، گناه ممنوعه و رابطه پدر – پسر) و با جاه طلبی کارگردان و فیلمبردار، یک اثر کامل سینمایی خلق شده که به اندازه مدرن و آمریکایی بودنش، عهد عتیقی هم هست.

فیلم شناسی پل توماس اندرسون، نابغه ناکام در اسکار

«خون به پا خواهد شد» در هشتادمین دوره اسکار نامزد ۸ رشته اصلی بود، اما فقط جایزه بهترین فیلمبرداری و بازیگر مرد اصلی (دی لوییس) را از آن خود کرد و باز هم جایزه کارگردانی، فیلم و فیلمنامه به پل توماس اندرسون نرسید و با بدشانسی مغلوب رقیب قدری شد به نام «جایی برای پیرمرد‌ها نیست» و برادران کوئن. منتقدان طرفدار فیلم گفتند اندرسون (مانند تارانتینو) رادیکال، شورشی و متفاوت‌تر از آن است که آکادمی اسکار