فرمول کوتاه کردن دست ترکیه از «تنبور» ایرانی
۹۴۴۰۸۱
۰۸ دی ۱۳۹۸ - ۱۲:۰۷
۸۳۸۱ 
دکتر شاهین فرهت، موسیقی دان و آهنگ ساز برجسته در گفتگو یی از راهکار‌هایی سخن می‌گوید تا ساز‌های ایرانی همچنان ایرانی بمانند

روزنامه خراسان: دکتر شاهین فرهت، موسیقی دان و آهنگ ساز برجسته در گفتگو یی از راهکار‌هایی سخن می‌گوید تا ساز‌های ایرانی همچنان ایرانی بمانند.

فرمول کوتاه کردن دست ترکیه از «تنبور» ایرانی

بیایید یک بار برای همیشه ،کابوس مصادره های ترکیه را تمام کنیم. دست‌درازی‌های این کشور برای مصادره مفاخر ملی‌مان مانند مولانا، فارابی، ابن سینا و حتی خرقانی کم بود که حال باید بشنویم ترکیه چشم به ثبت تنبور، ساز اصیل ایرانی در یونسکو دارد.

با توجه به سابقه ترکیه در این موارد، همه می‌دانیم سلسله مصادره‌های این کشور تمامی ندارد و تنبور آخرین گزینه این کشور نخواهد بود. هرچند هفت سال پیش جمهوری آذربایجان هم در اقدامی مشابه، ساز تار را به نام خود در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رساند و دست ما کوتاه ماند و خرما بر نخیل. به هر حال ایران، مفاخر و میراثی که قابلیت جهانی شدن داشته باشد، کم ندارد و اگر غفلت کنیم ما می‌مانیم و افسوس و ای کاش‌ها.

دکتر شاهین فرهت، آهنگ ساز و استاد رشته موسیقی در آکادمی موسیقی سوئد و دانشگاه تهران، راه‌حل مقابله با این مصادره‌ها را فعالیت فرهنگی می‌داند. او هم اکنون دو سمفونی ضبط نشده دارد که درباره آن‌ها می‌گوید: اسپانسرها به دلیل افزایش قیمت دلار، هزینه ضبط این سمفونی‌ها را قبول نمی‌کنند. از آن‌جا که همیشه سمفونی‌هایم را در اوکراین ضبط می‌کردم، منتظرم ببینم چه اتفاقی می‌افتد تا شاید بتوانم در ایران این کار را به سرانجام برسانم.

وقتی از تنبور حرف می‌زنیم دقیقا از چه حرف می‌زنیم؟

تنبور یکی از سازهای قدیمی ایرانی است که خاستگاه آن به مناطق کردنشین ایران، به خصوص کرمانشاه برمی‌گردد. حتی در گذشته دور ، فارابی و مولانا در کلام خود از این ساز گفته‌اند. تنبور، خانه نشین نیست و در مناطق یاد شده، به مراسم عزاداری و عروسی هم راه پیدا کرده و جزئی از فرهنگ این مکان ها شده است. تنبور، صدای فرهنگ این منطقه است و کوچک و بزرگ بلدند آن را بنوازند. ماجرای ثبت تنبور زمانی خبرساز شد که انجمن موسیقی کرمانشاه، از عزم استاد شهرام ناظری و 600 تنبورنواز برای اجرای گروهی در محوطه تاریخی بیستون گفت.

آن‌ها می‌خواهند با انتشار ویدئوی این اجرای گروهی، به خاستگاه تنبور سندیت ببخشند. بعد از انتشار این خبر، رئیس انجمن موسیقی کرمانشاه گفت که ترکیه برای ثبت تنبور به نام خودش در یونسکو، خواب‌هایی دیده است. البته برخی مدعی شدند ترکیه هنوز برای مصادره تنبور خیز برنداشته است. در این خصوص مصطفی پورعلی، مدیر کل دفتر ثبت آثار، حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی گفت:«پرونده تنبور(مهارت ساختن و نواختن) پرونده مهمی برای وزارت میراث فرهنگی است و در اولویت قرار دارد؛

ولی با توجه به محدودیت های یونسکو برای ارائه پرونده های ملی، ترجیح ما این است که به صورت مشترک این کار را انجام دهیم.» به هر حال، شاید ترکیه برای سازی که در ایران ما آن را به اسم دیوان می‌شناسیم، مقام‌های دیگری نوشته باشد، اما ثبت آن توسط این کشور، یعنی همان اتفاقی که برای تار افتاد و ما باز قافیه را باخته‌ایم.

فعالیت هنری با مصادره مقابله می‌کند

دکتر شاهین فرهت نیز دل خوشی از این مصادره به مطلوب‌های ترکیه ندارد. او با ابراز تاسف درباره خیز ترکیه برای ثبت تنبور می‌گوید:«درخصوص موسیقی، مقدار زیادی از این اقدام‌ها، اجتناب‌پذیر است؛ اگر آهنگ سازهای ایرانی کاری بکنند. به نظر من آهنگ سازهای سنتی ایران باید بیشتر و بیشتر از این ساز در آثارشان استفاده کنند. یادتان می‌آید در یک مقطع زمانی، درباره خلیج فارس چه حرف‌های بی خودی می‌زدند؟ من بلافاصله سمفونی خلیج فارس را ساختم که چندین بار اجرا شد و حتی در جهان انعکاس پیدا کرد. خب، ما با فعالیت های هنری می‌توانیم جلوی این کارهایی که واقعا آدم را متاثر می‌کند، بگیریم. ما با کمبود آثار هنری که با این سازها ساخته شده باشد، مواجه ایم که آن را می‌توان با فعالیت‌های هنری جبران کرد.

استادان محلی به جای خود محفوظ، ولی اصل موضوع استفاده از ساز در آثار هنری است. از سازهای ایرانی مرسوم مانند نی، کمانچه، تار، سه تار و سنتور که در ردیف موسیقی دستگاهی استفاده می‌شود بگذریم، سازهای مختلفی داریم که مربوط به نواحی خاص است. آهنگ سازها باید برای این‌ها کار بسازند، یعنی قطعه کاملا نوشته شده باشد. این طور این اتفاقات کمتر پیش می‌آید.» حال که تنبور پرهیاهو شده، بهتر است برای آن قدمی برداشت. هرچند ما مفاخر و سازهای بسیاری را در فهرست انتظار داریم که دوست نداریم تاریخ برای آن‌ها تکرار شود و از وطن خویش دور بمانند؛ اما به قول شیخ اجل سعدی:«به راه بادیه رفتن به از نشستن باطل/ و گر مراد نیابم به قدر وسع بکوشم.»

انتشار یافته: 5
در انتظار بررسی:0
Iran, Islamic Republic of
14:25 - 1398/10/08
اینا از بی لیاقتی خودتونه.... چشمتون کور زودتر برید ثبت کنید
Iran, Islamic Republic of
14:26 - 1398/10/08
دوست عزیز فآرایی کجاش ایرانی بوده.. فآرایی ترک بوده محل تولدش هم قزاقستان و ترکمنستان کنونی هست... اگه به سلطه ایران در آن دوران به آن مناطق باشد ایران هم صدها سال تحت حکومت عباسیان درعراق بوده. مولا نا هم در بلخ بدنیا آمده صرف فارسی سرایی ایرانی نمیشود. میتوان اینها را مفاخر مشترک خاورمیانه نامید
پاسخ ها
نظر
Iran, Islamic Republic of
۲۰:۰۵ - ۱۳۹۸/۱۰/۰۸
دوست عزیز، اگر کمی تاریخ بخونی، متوجه خواهی شد که امپراتوری ایران از شرق تا غرب گسترش داشته و جزو تمدن‌های بزرگ دنیا به حساب می آید. خیلی از کشورهای قفقاز فعلی جزو ایران به حساب می آمده که در اثر بی کفایتی شاهان دوران قاجار از ایران جدا شده است. در خصوص عباسیان باید بگویم که ایران به نوعی تحت اشغال بوده و عراق فعلی هم در قدیم جزو امپراتوری ایران به حساب آمده. متاسفانه انگلیس و روسیه خیلی از بخش‌های ایران رو جدا کردند. اتفاقا می خوام بگویم که فارسی صحبت کردن این کشورها خودش شاهدی بر این موضوع است. نمی خوام به هیچ قومی توهین کنم ولی شما نمی تونی قوم ترک رو با تمدن ایران مقایسه کنید.این اشخاص هیچ ربطی به ترکیه ندارند و قوم ترک خیلی از این مناطق رو بعدا به اصطلاح ترکیزه! کرده.ترکمنستان چه تمدنی اون موقع داشته؟ چند تا ترک داخل ترکمنستان اون موقع بودند؟ کدوم یک از شاعرها به زبان ترکی شعر گفته اند؟ واقعا در آن زمان در این مناطق اصلا ترکی وجود داشته؟! به عنوان یه ایرانی متاسفم که این اتفاقات داره میافته و حتی ساز تار که بزرگترین و بهترین استادانش ایرانی بوده اند و در ایران ساخته و گسترش پیدا کرده، باید به اسم یک کشور 100 ساله ثبت بشود.
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۲۲:۱۳ - ۱۳۹۸/۱۰/۰۸
واقعاً وقتی یک آدم بی مطالعه اظهار فضل بکنه نتیجه اش میشه اظهارات فوق!!!!
Iran, Islamic Republic of
16:42 - 1398/10/08
مناطق کرد نشین نه مناطق لک نشین
نام:
* نظر:
تعداد کاراکترهای مجاز: 450
قوانین ارسال نظر
بانک اطلاعات مشاغل تهران و کرج